Lang voor koning auto, maakte het paard in alle soorten en vormen deel uit van het dagelijks leven van de mens.

Uiteraard deden veel mensen dan ook ‘commerce’ in paarden en muilezels. Ook in onze streek waren er een groot aantal ‘peirdepieten’. Lang voor het autosalon, bestonden de bolides op de jaarmarkten uit paarden, muilezels en pony’s. De koopwaar werd aangeprezen door stoere handelaars die beweerden allemaal individueel over het mooiste, beste, rapste, … paard te beschikken.

Van dat vele commerce doen krijgt een mens dorst en de handelaars gingen al eens samen op café. Zo ook Karel Bossaert, die een klein boerderijtje - annex paardenhandel - uitbaatte in begin van de huidige Blasiusstraat (hij was de grootvader van Raoul Bossaert, stichter van shoppingcenter Bossaert), Elie Dehouck (paardenhandelaar), René Verbrugghe (paardenhandelaar en café-uitbater in Krombeke) en Jules Denys (paardenhandelaar en uitbater van café en feestzaal ‘A la Belle Vue’).

Ze beweerden elk dat ze over het rapste paard van de streek beschikten en gingen een weddenschap aan om dit ook effectief uit te testen. De wedstrijd zou plaats vinden op de langste dag van het jaar, op 21 juni 1912 in het centrum van Krombeke op de weg, die toen nog uit kasseien bestond, op een parcours van zo’n 1,1 km.

Wie van de vier uiteindelijk gelijk kreeg is niet gekend. Wel dat er een massa volk kwam opdagen en dat iedereen het erover eens was dat zo’n ‘schoon gebeuren’ voor herhaling vatbaar was. En zo geschiedde - jaar na jaar - telkens tijdens de kermis van Krombeke op de maandag met uitzondering van de oorlogsjaren. Dit laatste was omdat de Duitse bezetter de beste en mooiste paarden opeiste. De gedachten stonden dan ook op iets anders dan op kermis vieren.

Vanaf 1919 kwam er in Krombeke een heus kermiscomité onder leiding van brouwer Achille Nevejan, die de eerste voorzitter werd. Zijn bestuur werd aangevuld met onder andere Cyriel Verstraete uit Izenberge, Omer Monet uit Beveren, Elie Dehouck en Maurice Russe. Jaar na jaar werd de kermis een succes met telkens een rijkgevuld programma.

Zo duurde in 1955 de kermis nog een hele week en stond er op het programma onder meer een ballonwedstrijd, geitenprijskamp, wielrijden ‘om ter traagst’.

Naderhand kromp de kermisweek tot één weekend met op maandag de paardenkoersen als vaste afsluit. Tot de jaren ’60 gingen de vergaderingen van het bestuur van de paardenkoersen door in café ’t Gemeentehuis bij André Derycke die penningmeester was. Daarna werd het stamcafé van de vereniging ’t Hof van Vlaanderen. Uitbaters Freddy Colpaert en zijn echtgenote Linda Meulenaere waren lid van het bestuur en zetten jarenlang mee hun schouders onder de organisatie.

Toen de paarden meer en meer ingewisseld werden voor auto’s en tractors verminderde het aantal deelnemers aan de paardenkoersen. Raoul Bossaert, kleinzoon van oprichter Karel Bossaert, zat al enkele jaren in het bestuur. Hij werd in 1978 voorzitter en gaf de koersen terug een boost.

Hij bleef zich verzetten tegen het vragen van toegangsgeld omdat dit een verloochening van de jarenlange traditie zou zijn. Toch kost zo’n organisatie veel geld want er werd startgeld gegeven aan de deelnemers en de winnaars kregen een beker en prijzengeld. De organisatie kon gelukkig op veel steun rekenen. Zo konden renpaarden en jockeys van buiten Groot-Poperinge aangetrokken worden.

Dit betekende echter niet dat de lokale helden niet meer aan zet waren. Zo nam André Lemahieu, vader van huidige ere-voorzitter Marnix Lemahieu, gedurende 50 jaar deel aan de wedstrijden waarvan hij er vele won. André Lemahieu was ook 50 jaar lid van het paardenkoerscomité.

Naast Krombeke waren er ook nog in Sint-Eloois-Winkel straatpaardenkoersen. Ook daar waren er telkens waren er duizenden toeschouwers om van het spektakel te genieten. Voor zo’n publiekstrekkers kon de pers niet blind blijven en in 1988 kwamen de eerste camera’s om de koersen ook op beeld vast te leggen. GAIA, die zichzelf opwierp als beschermer van de dierenrechten, ging zich met de zaak bemoeien.

Er werden foto’s verspreid van een paard voor een sulky dat ten val gekomen was. Men had bij het bewerken van de foto echter vergeten om het vijfde been van het paard weg te werken. GAIA maakte gretig gebruik van de persaandacht, al was er ook al sprake van ‘fake nieuws’.

Zo werd in het Waalse paardenmagazine ‘Chaval Magazine’ en in ‘La Feuille de l’animal’ van juni 1992 een artikel geschreven over de paardenkoersen op de weg in Krombeke en Sint-Eloois-Winkel met de veelzeggende titel ‘La dernière course’. De journalist beweerde dat het wegdek met opzet vooraf werd natgemaakt en dat de hoeven van de paarden met bruine zeep werden ingewreven met de bedoeling zoveel mogelijk paarden te laten uitglijden en ten val te doen komen, louter en alleen tot volksvermaak van een ontketende massa dolgedraaide toeschouwers.
Wat één artikel in een Waals tijdschrift zou teweeg brengen was op dat ogenblik nog niet gekend…

De aanloop naar 1993

De journalist roept op het einde van zijn artikel de mensen op zich te mobiliseren. De reacties op het artikel bleven dan ook niet uit.
De vele brieven in reactie op de krantenaandacht veroorzaken veel opschudding, zowel bij het stadsbestuur als bij de organisatie van de koersen. Het hek was van de dam en het voortbestaan van de straatpaardenkoersen stond op losse schroeven.

In maart 1993 zaten het paardenkoerscomité en burgemeester Mahieu samen rond de tafel in voorbereiding van de komende editie. Een maand later was er een brief vanuit het stadsbestuur waarin zij aanhalen een aantal petities ontvangen te hebben, gericht tegen het organiseren van deze rennen. Fundamenteel kunnen de bezwaren weggenomen worden door het afspannen van een circuit op een zachte ondergrond (weide) ipv beton en asfalt. Na nog wat discussie over de inrichting van de aankomstzone werd finaal toestemming verkregen om de paardenkoers te organiseren.

Op 19 april 1993 wordt de ‘vzw Folkloristische Paardenkoersen van Krombeke’ opgericht met als voorzitter Raoul Bossaert, Gilbert Feryn als ondervoorzitter, Marnix Lemahieu als secretaris en Paul De Block als schatbewaarder. De vzw heeft een duidelijk doel : “het behoud van de traditionele Kultuur en Folklore na te streven, o.a. door het inrichten van de jaarlijkse Folkloristische Paardenkoersen van Krombeke en aanverwante volks-en streekgebonden organisaties.”

Op 21 juni 1993 gingen de straatpaardenkoersen te Krombeke, voor de laatste keer in de geschiedenis door, in aanwezigheid van zo’n 10.000 mensen. Er werden extra maatregelen genomen om de veiligheid van mens en dier zoveel mogelijk te waarborgen. In de Ieperse kazerne stonden naar verluid reserve-eenheden van de toenmalige rijkswacht in gevechtskledij klaar om in te grijpen mocht Brigitte Bardot en haar anti-straatpaardenkoersen vanuit St. Tropez naar Krombeke komen afgezakt. Noch Brigitte Bardot noch haar achterban waren echter te bespeuren.
Ook in de maanden na de paardenkoersen in Krombeke was er in ‘politiek Brussel’ nog heel wat te doen rond straatpaardenkoersen. De editie van oktober 1993 in Sint-Eloois Winkel werd alvast verboden.

Later ontstond er een politiek steekspel om de straatpaardenkoersen ook in Krombeke definitief af te schaffen. De organisatie had er intussen alles aan gedaan om zoveel mogelijk tegemoet te komen aan de opmerkingen van Minister Bourgeois het jaar voordien. Voorzitter Raoul Bossaert, ondervoorzitter Gilbert Feryn, Burgemeester Marc Mahieu en politiecommissaris Gery Baes trokken in het voorjaar van 1994 naar het Kabinet van Vlaams Minister Bourgeois. Ze onderhandelden tot in de late uren over een nieuw, streng reglement.

Het nieuwe reglement van 1994 was streng. Zo moesten drivers vooraf aan een selectiecomité bewijzen dat ze over voldoende ervaring beschikten ofwel moesten ze met vrucht een test afleggen. Een dierenarts - aangewezen door de burgemeester - zou toezien op de gezondheid en het welzijn van het dier en kon desgevallend een dier weigeren of uitsluiten van de koers. Een hoefbeslag met luchtkussens werd verplicht aan de 4 poten. Beenbescherming werd eveneens verplicht, enz…

Het mag dan ook niet verwonderen dat toenmalig Burgemeester Marc Mahieu op 05/05/1994 toestemming verleende aan de vzw Folkloristische Paardenkoersen van Krombeke om de traditionele paardenkoersen op de gesloten omloop op 20 juni 1994.

GAIA kreeg evenwel lucht van de toestemming en deelde pamfletten en posters uit tegen de straatpaardenkoersen. GAIA riep op tot het houden van een betoging tegen de straatpaardenkoersen te Krombeke op maandag 20 juni 1994 om 16.30 u. Minister Louis Tobback moeide zich met het zaakje en hij verbood wat de burgemeester eerder nog had toegestaan. Het doek viel definitief over de straatpaardenkoersen te Krombeke. Enkele maanden later kreeg ook de wetswijziging - die voortaan straatpaardenkoersen verbood - definitief groen licht.

Toch kwamen heel wat mensen afgezakt naar Krombeke die 20ste juni 1994. Er werd met paarden over het parcours gewandeld en een accordeonist probeerde de boel nog wat op te vrolijken. Eigenaars van trekpaarden en menners met een koets lieten de kinderen gratis ritjes op de huifkar maken of lieten ze meerijden in de koets. GAIA zelf was niet te zien maar ze waren vergeten hun Franse vrienden van de Fondation Brigitte Bardot te verwittigen Zij waren met een delegatie aanwezig en werden gedoopt met bier en door de politiediensten naar combi’s geleid en weggevoerd. De Rijkswacht en Politie waren goed voorbereid en patrouilleerden op de belangrijkste invalswegen.

De vzw Folkloristische Paardenkoersen van Krombeke diende op zoek te gaan naar een alternatief.

Van de straatpaardenkoersen naar ‘Feest van het Paard’

Dit alternatief werd reeds in 1995 uit de grond gestampt. Op juni 1995 ging immers het eerste “Feest van het Paard” door te Krombeke. Op het programma stond onder meer een markt voor paarden, pony’s en ezels, een markt voor tweedehands of nieuwe paardenbenodigdheden. Verder een demonstratie van Boulonnais-paarden.

Het eerste ‘Feest van het Paard’ werd een schot in de roos maar voor voorzitter Raoul Bossaert waren de perikelen met GAIA en het afschaffen van de straatpaardenkoersen ondanks zijn vele inspanningen er teveel aan. Enkele maanden later gaf Raoul zijn ontslag als voorzitter.

In de jaren nadien groeide het programma van het ‘Feest van het paard’ terug uit tot een volwaardig programma. Van paardenmarkten en paardententoonstellingen tot de start van de samenwerking met vzw Vlucht en drafkoersen Vlaanderen. Later werden ook wedstrijden met boerenpaarden en de steeple over de - ter plaatse gegraven - beek aan het programma toegevoegd. Enkele jaren latere verschoof het feestgebeuren zich volledig naar de koersweide en werd ook heel wat randanimatie toegevoegd. En zo zijn we min of meer tot bij het programma zoals we dit op vandaag kennen.

De organisatie probeert elkaar wat nieuwe elementen aan het programma toe te voegen om zo de toekomst van ‘Krombeke Paardenkoersen’ verder te kunnen garanderen.